Framing Amy Winehouse

Tekst: Annelies Bakker

Tentoonstelling ‘Amy Winehouse: A Family Portrait’ in het Joods Historisch Museum

 

Amy Winehouse: A Family Portret vormt de titel voor de lopende expositie die tot en met 4 september 2016 in het Joods Historisch Museum in Amsterdam te zien is. De Britse jazz-soul-funkzangeres Amy wordt niet zozeer op haar hoogte- of dieptepunten getoond, maar in haar alledaagse glorie verbonden met mode, haar muziekidolen, haar familie en daarmee ook haar eigengereide karakter.

 

De tentoonstelling begint met een tijdlijn die terugvoert naar Amy’s Joodse overgrootvader en weet perfect een sfeer neer te zetten van haar bestaan, zoals een reiskoffer vol met foto’s, haar uitgehangen outfits en uitgestalde LP-platen getuigen. Na Londen, Tel Aviv, Wenen en San Francisco, doet de expositie nu ook Amsterdam aan. De verrassing schuilt in een klein hoekje, want na een uur heb je alles ook werkelijk kunnen bekijken, maar dat is de tentoonstelling absoluut waard. Deze tentoonstelling doet oprecht eer aan het ‘framen’ van Amy Winehouse als mens, zeker als dit af wordt gezet tegen de vele paparazzifoto’s –  zeker niet altijd met de zangeres in al te beste staat –, een toch uiterst interessant tv-interview door Art Rooijakkers met Amy’s moeder en de recent zeer goed ontvangen en bekroonde film Amy van regisseur Asif Kapadia. Dramatisering en sensatiezucht lijken bewust achterwege gelaten te zijn, eerder kan gesproken worden van een ingetogen opstelling met eigenaardigheden die de bezoeker te weten komt. Amy haar Joodse afkomst: haar overgrootvader en zijn familie die door toegenomen antipathie tegen Joodse burgers vanuit Wit-Rusland in Londen strandden en de relaties tussen de familieleden onderling in Londen – een geëmigreerd, later uiteengevallen gezin – als Amy nog maar tien jaar is. Op haar arm heeft Amy haar oma Cynthia laten tatoeëren, die zich een groot deel van haar jeugd over haar heeft ontfermd.

 

Amy Winehouse met een tattoo van haar oma Cynthia

Amy Winehouse met een tattoo van haar oma Cynthia

In een paper van de Sylvia Young Theatre School schreef Amy in 1997: “All my life I have been loud, to the point of being told to shut up. The only reason I have had to be this loud, is because you have to scream to be heard in my family.” Vanwege haar provocerende gedrag wordt Amy uiteindelijk weggestuurd van de theaterschool. Niet alleen met haar luidruchtigheid en, haar vele tatoes, maar ook met haar donkere, suikergespinde haar, felgekleurde, korte outfits, haar rauwe stem en rechttoe-rechtaan lyrics met melancholische ‘touch’ weet zij de sixties en seventies met verve terug te brengen in de muziek. Zij zal zeker een inspiratiebron zijn geweest voor later Lady Gaga, Nicki Minaj en Lana Del Rey. De expositie is zo klein, maar toch zó persoonlijk dat het aanspoort tot verder onderzoek naar haar leven.

 

Regisseur Kapadia merkt terecht op dat veel van Amy’s verleden terugkeert in haar muziek zelf, hij heeft de muziek daarom ook als leidraad is genomen in zijn documentaire Amy. Een grote afwezige in haar leven vormt haar vader Mitch, die er in de film bekaaid vanaf komt als een man die vooral zijn dochter inzet voor zakelijk gewin, maar er niet in slaagt zijn dochter de liefde en bescherming te geven waar ze zo naar verlangt.

 

Amy’s muziek komt recht uit het hart, haar miserabele jeugd én haar turbulente leven daaropvolgend. Wat te denken van Between the Cheats of Fool’s Gold waar Amy te kennen geeft niet te geloven in het huwelijk. Of een songtekst als “Even if she is content in his warmth, she is plagued with urgency. Searching kisses, the man she misses, the man that he longs to be.” in He can only hold her?

 

Amy zocht de veilige afstand en tweede plaats, omdat dat is wat zij kende, met genoeg stof voor problematische relaties tot gevolg: “I love you very much, it’s not enough. You love blow and I like puff…And life is like a pipe, and I’m a tiny penny rolling up the walls inside.” (Back to Black).

“I said, you don’t know what love is, get a grip. Sounds as if you’re reading from some other tired script? I’m not gonna meet your mother anytime, I just wanna grip your body over mine.” (Stronger than me).

Of: “When will we get the time to be just friends. And no, I’m not ashamed, but the guilt will kill you, if she don’t first.” (Just Friends). Was het niet zo ver gekomen dat Amy had toegegeven aan haar impulsen, dan hadden we misschien nooit haar mooiste en eerlijkste nummers mogen horen.

 

In 3Lab met Art Rooijakkers ‘framen’ we Amy via haar vroegere docent Bill Ashton van de National Jazz Youth Orchestra, dé jazzopleiding van Londen. Ook hier leek Amy niet bij de les te blijven, maar ze heeft zeker indruk gemaakt door zichzelf te introduceren met “Hi I’m Amy and I’m Jewish. Wanneer Rooijakkers in de tv-aflevering over de ’Club 27’ Amy’s vader vraagt om een interview, krijgt hij als antwoord dat er eerst 10.000 euro op tafel moet worden gelegd voor de Amy Winehouse Foundation. Amy zong het al in Valerie; “Well since I come home, well my body’s been a mess.”

 

Zijzelf mag er dan niet meer zijn, de nagedachtenis aan haar fatale dood lijkt zijn vruchten af te werpen voor vader Mitch, die nog hier-en-daar zijn eigen jazz-album via de stichting probeert te verkopen. Bedoeling van de stichting is om kansarme jongeren van hun verslaving af te helpen door het behalen van een graad in de muziek, hetzij betaald door gulle donaties. Afbeeldingen op de website van de Amy Winehouse Foundation van street artist Pegasus laten Amy zien terwijl haar hand afzakt in het korte broekje dat ze draagt of Amy als felgekleurde icoon-engel met ‘Daddy’s Little Girl’ op haar arm getatoeëerd. Een suikerspin, inderdaad! Daarom is deze tentoonstelling dat beetje moeite dus waard: geen icoon of iemand in een hokje geplaatst, just Amy.

Amy Winehouse, Daddy's Angel

Amy Winehouse ‘Daddy’s Angel’ – Amy Winehouse Foundation by Pegasus

 

 

 

 

Online Galerij
gastauteur@onlinegalerij.nl