Tegen het licht in: Lampe en Mulders lichten de sluier op

In Museum Arnhem is van 12 september t/m 6 december de tentoonstelling Tegen het licht in te zien. De expositie is het gevolg van een onverwacht samenkomen tussen Marc Mulders en Katinka Lampe, kunstenaars die ogenschijnlijk niet veel verder van elkaar verwijderd kunnen zijn.

In mijn werk vind je nooit alleen maar verdorde bloemen of dood wild. Er is altijd de belofte van nieuw leven, een verrijzenis. – Marc Mulders

Voorafgaand aan de expositiezalen valt in een e-mailwisseling tussen de kunstenaars te lezen hoe zij de verstoorde werkelijkheid naar hun hand willen zetten rondom de beeldmetafoor van een sluier. De sluier geldt daarbij als camouflerend, verhullend, beschermend, verdoezelend en verzachtend antwoord op de wrange actualiteit. In het werk van Lampe, de meest realistische van het duo, keert deze metafoor onverduisterd terug. Portretten van gesluierde vrouwen worden naast bivakmutsen en sluipschutters geplaatst. Lampe adapteert het beeld van Hong Kongse demonstranten, die genoodzaakt zijn plasticfolie tegen het gezicht te drukken om zichzelf te beschermen tegen traangas. Ook de schilderijen waarin een sluier – voorgesteld als een muilkorf – het beeld creëert van een monddood gemaakte vrije wil liegen er niet om. Hoewel deze verstikkende beeltenissen van identiteitsverlies en menselijke ontsporing legitiem zijn, beschikken ze over een stilistische eenzelvigheid en een gebrek aan variatie, waardoor ze overschaduwd worden door het meer poëtische en innemende werk van Mulders, die zijn blik niet zozeer direct op de maatschappelijke misstanden om hem heen richt, maar de natuur als wezen van de kunst ziet.

600152 (2015)
600152
(2015), olieverf op doek, 60 x 60 cm. Bron: Museum Arnhem.

2100147, 2014, 210 x 150 cm. Tegen het licht in.

2100147 (2014), olieverf op doek, 210 x 150 cm. Bron: Katinkalampe.nl.

In zijn kunstuitingen is Mulders voortdurend zoekende naar een balans tussen leven en dood. Florerende pracht schikt zich naast verderfenis en ontaarding. In expressieve lagen schildert Mulders een weelderige oase van kleur, waarin nog net de vormen van rozen te ontdekken zijn. Een zonnebloem groeit bijna voor je ogen verder buiten de contouren van het doek, terwijl een naburige bos riddersporen – schitterend en dodelijk tegelijk – zich in een diepgaand stadium van verdorvenheid en verval bevindt. De thematieken van dood en herrijzenis worden door Mulders zo ver doorgevoerd dat de dode materie – de verf – tot leven gewekt moet worden. De olieverf die de riddersporen verwekt, ervaar je daadwerkelijk als verdorde bloemen. Bewonderenswaardig aan de sterk materiële werkwijze van Mulders is dat hij ondanks zijn grove toetsen, ongerepte halen en dikke verfklodders een enorme mate van verfijning weet te bewerkstelligen. Dit gaat zelfs zo ver dat de verf de plantenvormen accentueert tot het punt dat je de bloemen vurig vanaf het doek wenst op te rapen.

Tegen het licht in. Detail Marc Mulders. Foto Stijn Geutjes.Details uit het werk van Marc Mulders

Na deze bekende, stijlbepalende doeken in een tweetal donkere ruimtes, waarin Mulders bewust het spel met schaduwwerking, licht-donkercontrasten en gedempte spotlichten opzoekt, mondt de tentoonstelling uit in een derde, lichte ruimte waar de schilders meest recente werk hangt. In zijn jongste schilderijen tracht Mulders de verschillende ritmes van de tuin te visualiseren. Allerlei floravormen lopen rizomatisch in elkaar over, nooit ontkiemend tot een herkenbare plantsoort, maar uitgroeiend tot een associatief geheel van natuurlijke vormen, kleuren en kronkelende contra-ritmes. Over de ruwe textuur van de aarde sluiert de dauw die een vroege ochtend rijk is. De schaduwwerking in de zaal bevordert dit gevoel van dauwwerking, alsof het bloementafereel uitstijgt boven een schimmig nevelrijk.

Marc_Mulders_Garden_Rhythm_06_03_15_olieverf_op_doek_70x50cm_2015_Courtesy_of_the_artist_Foto_Peter_Cox-MED. Tegen het licht in.

Garden Rhythm (2015), olieverf op doek, 70 x 50 cm. Foto: Peter Cox. Bron: Museum Arnhem.

Tegen het licht in. Twilight Zone (2015), olieverf op doek, 90 x 210. Foto: Peter Cox. Bron: Museum Arnhem

Twilight Zone (2015), olieverf op doek, 90 x 210. Foto: Peter Cox. Bron: Museum Arnhem.

Tegen het licht in kijken, met dichtgeknepen ogen de zon tegemoet treden, is volgens de kunstenaars als een filter tegen een keiharde werkelijkheid. Beiden verwerken deze allegorie op eigen wijze in hun schilderijen. In het werk van Lampe worden maatschappelijke misstanden onverduisterd aan het licht gebracht. Mulders ziet op zijn beurt het natuurlijke licht als bron van herrijzenis en wederopbouw. Wat zegt het werk van Mulders, die zelf de bewoonde wereld al ten dele vaarwel heeft gezegd, ons over de positie van de natuur in deze ontspoorde, door media gedomineerde tijden? Welke invloed hebben de radicalen uit het werk van Lampe op de natuurlijke cycli van Mulders? Ligt de oplossing in onszelf of in krachten die vele malen groter zijn? De uitwisseling tussen deze radicaal verschillende werken resulteert in een dialoog die niet alleen visueel, maar ook intellectueel fascinerend en belangwekkend is. En daarmee zijn Lampe en Mulders een lichtend voorbeeld voor velen die verdwaald in het duister tasten!

Meer informatie over Tegen het licht in is te vinden op de website van Museum Arnhem.

Stijn Geutjes
stijn@onlinegalerij.nl